Niedożywienie jest częstym problemem u pacjentów po udarze mózgu – dotyczy ponad 60% osób. W ciągu pierwszych 10 dni hospitalizacji odsetek pacjentów niedożywionych wzrasta z 9% do 65%. Głównym czynnikiem sprzyjającym niedożywieniu jest dysfagia, czyli zaburzenia połykania, które występują u 64-78% pacjentów po udarze. Dodatkowo ostry udar zwiększa zapotrzebowanie energetyczne organizmu i sprzyja utracie masy mięśniowej. Pacjenci często mają też trudności w samodzielnym spożywaniu posiłków oraz w komunikowaniu swoich potrzeb, a depresja poudarowa może znacząco obniżać apetyt.

Kontrola czynników ryzyka odgrywa kluczową rolę zarówno w zapobieganiu udarowi, jak i w okresie rekonwalescencji po jego przebyciu. Do najważniejszych czynników zwiększających ryzyko należą:

• nadciśnienie tętnicze;
• zaburzenia lipidowe (podwyższony poziom cholesterolu);
• palenie tytoniu;
• nadmierne spożywanie alkoholu;
• cukrzyca oraz stan przedcukrzycowy;
• przewlekły stres i niekorzystne warunki psychospołeczne;
• brak regularnej aktywności fizycznej;
• dieta bogata w tłuszcze nasycone oraz sól.

Czynniki zmniejszające ryzyko obejmują:

• regularną aktywność fizyczną, dostosowaną do wieku i stanu zdrowia;
• zdrowe, zbilansowane odżywianie;
• utrzymanie prawidłowej masy ciała;
• rezygnację z palenia tytoniu;
• ograniczenie spożycia alkoholu;
• kontrolę ciśnienia tętniczego, poziomu glukozy i cholesterolu;
• dbałość o higienę snu i redukcję stresu.

Dieta po udarze mózgu: zalecenia ogólne

Dieta po udarze mózgu powinna dostarczać odpowiednią ilość energii i białka, wspierać utrzymanie lub odbudowę masy mięśniowej oraz być możliwa do spożycia przy zaburzeniach połykania.

Zasady diety i przygotowania posiłków po udarze:

• spożywanie 5–6 niewielkich posiłków dziennie, co 2–3 godziny;
• jedzenie w spokojnej atmosferze oraz dokładne przeżuwanie pokarmów;
• dostosowanie konsystencji potraw do możliwości pacjenta, szczególnie w przypadku dysfagii (w razie potrzeby rozdrabnianie, miksowanie);
• przygotowywanie dań poprzez gotowanie, duszenie, pieczenie, grillowanie bez dodatku tłuszczu lub gotowanie na parze;
• spożywanie posiłków w umiarkowanej temperaturze;
• utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz odpowiednie nawodnienie organizmu (minimum 30-35 ml/kg masy ciała na dobę).

Dieta po udarze mózgu – zalecane produkty:

• Białko: chude mięso (kurczak, indyk, cielęcina), ryby chude i tłuste, jajka, twaróg, serek wiejski, jogurt naturalny, mozzarella, skyr;
• Tłuszcze: oliwa z oliwek, oleje roślinne (rzepakowy, lniany), awokado, mleczko kokosowe, nasiona, orzechy, w formie całej lub zmielonej;
• Węglowodany: kasze jaglana, kuskus, jęczmienna drobna, manna, płatki owsiane, ryż basmati lub jaśminowy, makarony, ziemniaki;
• Warzywa i owoce: różnorodne, w tolerowanych formach;

W fazie rekonwalescencji zalecana jest dieta wysokobiałkowa: 1,2-2 g białka/kg należnej masy ciała (ok. 100-130 g/dobę).

Dodatkowo kwasy omega-3 mogą wspierać zdrowie naczyń krwionośnych i poprawiać elastyczność ścian tętnic, co jest ważne po udarze. Mają też działanie przeciwzapalne, które może zmniejszać ryzyko kolejnych incydentów sercowo-naczyniowych. Dodatkowo mogą wspierać pracę mózgu i procesy regeneracji układu nerwowego.

Żywienie specjalistyczne: Recomed

Pacjenci, którzy nie mogą dostarczyć odpowiedniej ilości energii i składników odżywczych w tradycyjnej diecie, mogą korzystać z produktów specjalnego przeznaczenia medycznego, takich jak Recomed DRINK OMEGA-3. Preparat ten dostarcza pełnowartościowe białko, energię oraz niezbędne witaminy i minerały, wspierając utrzymanie lub poprawę stanu odżywienia.

Zastosowanie Recomed:

• Może być stosowany jako samodzielny posiłek lub dodatek do diety;
• Szczególnie zalecany przy: niedoborze apetytu, zwiększonym zapotrzebowaniu na białko i energię, problemach z gryzieniem lub dysfagii;
• Ilość i konsystencja preparatu powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta zgodnie z zaleceniami lekarza lub dietetyka.