Lato to czas, który większości z nas kojarzy się z wypoczynkiem i słońcem. Dla osób przewlekle chorych, unieruchomionych oraz ich opiekunów wysokie temperatury oznaczają jednak dodatkowe wyzwania. Latem ryzyko rozwoju odleżyn może być większe niż w chłodniejszych miesiącach.

Choć nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka odleżyn, odpowiednia pielęgnacja, regularna zmiana pozycji chorego oraz właściwe nawodnienie i żywienie mogą znacząco zmniejszyć prawdopodobieństwo powstawania nowych zmian i wspierać regenerację skóry.

Dlaczego latem ryzyko odleżyn jest większe?

Odleżyny powstają na skutek długotrwałego ucisku oraz działania sił ścinających, które ograniczają dopływ krwi do tkanek i prowadzą do ich uszkodzenia. Wysoka temperatura, nadmierna wilgoć i odwodnienie dodatkowo zwiększają ryzyko wystąpienia tych zmian.

Podczas upałów organizm intensywnie się poci, a wilgotna skóra staje się bardziej podatna na otarcia i uszkodzenia. Zjawisko to określa się jako macerację skóry – naskórek mięknie i traci część swoich właściwości ochronnych. Nawet niewielkie tarcie o pościel lub odzież może prowadzić do podrażnień.

Drugim ważnym czynnikiem jest odwodnienie. Gdy organizm traci zbyt dużo płynów, skóra staje się mniej elastyczna, gorzej ukrwiona i wolniej się regeneruje.

Jak zapobiegać odleżynom podczas upałów?

Odpowiedź na pytanie, jak zapobiegać odleżynom, nie ogranicza się do jednego działania. Najlepsze efekty daje codzienna, konsekwentna profilaktyka.

Podstawą jest regularna zmiana pozycji chorego zgodnie z zaleceniami personelu medycznego oraz stosowanie materaca przeciwodleżynowego, jeśli istnieją do tego wskazania.

Równie ważna jest pielęgnacja skóry przy odleżynach i miejsc szczególnie narażonych na ucisk. Latem warto częściej kontrolować, czy skóra nie jest wilgotna od potu, delikatnie ją osuszać i regularnie zmieniać bieliznę oraz pościel. Pomieszczenie powinno być dobrze wentylowane, ale należy unikać kierowania zimnego nawiewu bezpośrednio na pacjenta.

Nie można także zapominać o codziennej obserwacji skóry. Szczególną uwagę warto zwracać na okolice kości krzyżowej, pięty, biodra, łokcie czy łopatki. Utrzymujące się zaczerwienienie, obrzęk lub pęcherze mogą być pierwszym sygnałem rozwijającej się odleżyny.

Letnia checklista opiekuna

W okresie upałów warto każdego dnia poświęcić kilka minut na sprawdzenie, czy wszystkie najważniejsze elementy profilaktyki zostały zachowane.

Zwróć uwagę, czy:

• pacjent regularnie zmienia pozycję lub jest odpowiednio układany,
• skóra pozostaje czysta i sucha,
• pościel oraz ubranie nie są wilgotne od potu,
• chory wypija odpowiednią ilość płynów, o ile lekarz nie zalecił ich ograniczenia,
• temperatura w pomieszczeniu jest komfortowa,
• na skórze nie pojawiły się nowe zaczerwienienia lub podrażnienia.

Takie codzienne nawyki mogą znacząco ograniczyć ryzyko rozwoju odleżyn i ułatwić szybkie zauważenie pierwszych niepokojących zmian.

Nie czekaj, aż pacjent zgłosi pragnienie

Latem organizm traci więcej wody i elektrolitów wraz z potem. U osób starszych mechanizm odczuwania pragnienia często działa słabiej, dlatego nawet przy odwodnieniu chory może nie sygnalizować potrzeby picia.

Najlepiej proponować płyny regularnie – małymi porcjami przez cały dzień, o ile lekarz nie zalecił ich ograniczenia. Warto również obserwować objawy mogące świadczyć o odwodnieniu, takie jak suchość w ustach, ciemniejszy mocz, senność czy pogorszenie samopoczucia.

Jeżeli lekarz zaleci uzupełnianie elektrolitów, wsparciem mogą być produkty marki Recomed, np. Recomed Elektrolity – żywność specjalnego przeznaczenia medycznego pomagająca uzupełnić płyny i składniki mineralne utracone podczas intensywnego pocenia.

Dieta wspiera regenerację skóry

Odpowiednio zbilansowana dieta jest jednym z elementów wspierających utrzymanie dobrej kondycji skóry i proces gojenia ran. Kluczowe znaczenie ma dostarczenie odpowiedniej ilości energii oraz składników odżywczych, takich jak białko, arginina, witamina C i cynk, które wspierają regenerację tkanek oraz prawidłowy przebieg procesu gojenia.

Jeżeli codzienna dieta nie pokrywa zwiększonego zapotrzebowania na składniki odżywcze, lekarz lub dietetyk może zalecić żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, np. Recomed Skin, przeznaczoną do postępowania dietetycznego u pacjentów z trudno gojącymi się ranami, w tym odleżynami. Należy jednak pamiętać, że wsparcie żywieniowe jest jednym z elementów kompleksowej opieki i nie zastępuje właściwego odciążenia, odpowiednio dobranego opatrunku ani leczenia rany.

Najczęstsze błędy podczas opieki nad osobą leżącą latem

Wiele problemów ze skórą nie wynika z braku troski opiekuna, ale z pozornie niewielkich zaniedbań, które podczas upałów mają większe znaczenie.

Do najczęstszych należą:

• zbyt rzadkie zmienianie pozycji chorego,
• masowanie/pocieranie zaczerwienionej skóry,
• pozostawianie wilgotnej od potu pościeli lub odzieży,
• przegrzewanie organizmu zbyt ciepłym ubraniem lub kocem,
• podawanie płynów dopiero wtedy, gdy pacjent zgłasza pragnienie,
• pomijanie codziennej kontroli miejsc narażonych na ucisk.

Eliminacja tych błędów może znacząco poprawić komfort chorego i ograniczyć ryzyko rozwoju odleżyn.

Obserwuj, jak goi się rana

Niepokój powinny wzbudzić nie tylko nasilające się zaczerwienienie, obrzęk, wysięk czy nieprzyjemny zapach, ale także ból w obrębie rany, gorączka, pojawienie się martwiczych tkanek, ropny wysięk lub rozszerzające się zaczerwienienie wokół odleżyny. Takie objawy mogą świadczyć o rozwijającym się zakażeniu lub pogorszeniu stanu rany i wymagają jak najszybszej konsultacji z lekarzem.

Podsumowanie

Odleżyny latem wymagają szczególnej uwagi. Wysoka temperatura, wilgoć i odwodnienie zwiększają ryzyko uszkodzeń skóry, dlatego w gorących miesiącach warto jeszcze bardziej zadbać o regularną zmianę pozycji chorego, utrzymanie skóry w czystości i suchości oraz odpowiednie nawodnienie, zgodne z zaleceniami lekarza.