Autor: mgr Urszula Oskwarek, dietetyk kliniczny, Narodowy Instytut Onkologii, Oddział w Krakowie

Stopa cukrzycowa to poważne powikłanie cukrzycy, które wymaga kompleksowego podejścia – od opieki medycznej, przez odpowiednią higienę, po właściwe żywienie. Odpowiednia podaż białka, cynku, argininy i kalorii może znacząco przyspieszyć gojenie ran. Wsparciem dla osób mających trudności z zapewnieniem wszystkich potrzebnych składników odżywczych w codziennej diecie mogą być produkty żywności specjalnego przeznaczenia medycznego, takie jak RecoMed.

Co to jest stopa cukrzycowa?

Stopa cukrzycowa to złożone powikłanie wynikające z:

• mikroangiopatii – uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych,
• neuropatii obwodowej – uszkodzenia nerwów,
• zaburzeń odporności.

Przewlekła hiperglikemia prowadzi do zwężenia naczyń i niedokrwienia tkanek, sprzyjając powstawaniu trudno gojących się owrzodzeń. Neuropatia powoduje utratę czucia w stopach, przez co pacjent może nie odczuwać drobnych urazów – nawet niewielka rana może przejść w głębokie owrzodzenie i infekcję.

Zespół stopy cukrzycowej definiuje się jako: infekcję, owrzodzenie i/lub zniszczenie głębokich tkanek stopy z towarzyszącymi zaburzeniami neurologicznymi i naczyniowymi.

Objawy i etapy stopy cukrzycowej

Objawy zależą od dominującego mechanizmu uszkodzenia:

• 1. Neuropatyczna stopa cukrzycowa

  • mrowienie, drętwienie, pieczenie, uczucie palenia stóp,
  • sucha, pękająca skóra, skłonność do modzeli,
  • ciepłe, dobrze ukrwione stopy, ale brak odczuwania bólu.

  2. Niedokrwienna (naczyniowa) stopa cukrzycowa

  • chłodne, sine stopy,
  • brak owłosienia,
  • ból przy chodzeniu lub w spoczynku.

Skala Wagnera: ocena stopnia zaawansowania

• Stopień 0: stopa wysokiego ryzyka – brak widocznych owrzodzeń, mogą pojawiać się modzele, odciski lub zniekształcenia typu stawu Charcota.
• Stopień 1: owrzodzenie powierzchowne skóry.
• Stopień 2: owrzodzenie z zapaleniem skóry i tkanki podskórnej.
• Stopień 3: owrzodzenie z zajęciem kości (osteomyelitis).
• Stopień 4: ogniskowa martwica tkanek (np. „czarny palec”).
  Stopień 5: rozległa martwica – najczęściej wymaga amputacji.

Pierwsze sygnały mogą być subtelne, np. zaburzenia czucia temperatury lub wibracji. Bez interwencji małe zmiany szybko mogą przejść w głębokie owrzodzenia i infekcje.

Znaczenie diety w gojeniu ran

Odpowiednia dieta dla diabetyków odgrywa kluczową rolę w procesie gojenia ran. U osób z owrzodzeniami zapotrzebowanie kaloryczne może wzrosnąć nawet o 30–50%.

• Białko – podstawowy budulec kolagenu, naczyń krwionośnych i wszystkich procesów naprawczych tkanek. Niedobór białka spowalnia regenerację ran.
• Cynk – wspiera podział komórek, odporność i stabilizuje błony komórkowe, chroniąc tkanki przed infekcjami.
• Arginina – aminokwas zwiększający produkcję tlenku azotu (NO), oprawiającego ukrwienie, oraz wspomagający syntezę kolagenu.
• Przeciwutleniacze i witaminy – witamina C, E, A oraz mikroelementy, jak selen, przyspieszają regenerację komórek skóry.

Produkty żywności specjalnego przeznaczenia medycznego, takie jak RecoMed, mogą pomóc w dostarczeniu odpowiednich składników odżywczych w wymaganej ilości, zwłaszcza gdy dieta codzienna nie wystarcza.

Wsparcie żywieniowe preparatami RecoMed

W codziennej terapii stopy cukrzycowej warto sięgnąć po specjalistyczne preparaty żywieniowe, które uzupełniają dietę w składniki niezbędne do regeneracji tkanek. RecoMed Skin jest przeznaczony dla osób z przewlekłymi ranami – dostarcza białko, argininę, witaminy i minerały wspierające gojenie skóry. RECOMED SKIN to zawiera starannie dobraną kompozycję składników wspierających procesy regeneracyjne skóry. Zawiera w swoim składzie: peptydy kolagenowe, aminokwasy: L-argininę, L-cytrulinę, L-cysteinę, witaminy: A, C, ryboflawinę, niacynę, biotynę oraz składniki mineralne w postaci cynku i jodu.

Z kolei RECODIAB DRINK to produkt kompletny pod względem odżywczym na bazie białka serwatkowego do postępowania dietetycznego w niedożywieniu związanym z chorobą u pacjentów z cukrzycą i pacjentów z hiperglikemią. RECODIAB w składzie zawiera skrobię wolno trawioną o niskim indeksie glikemicznym. Proces jej trawienia jelitowego odbywa się od 20 do 120 minut, co powoduje wolniejsze uwalnianie glukozy do krwi i utrzymanie glikemii na stałym poziomie. RECODIAB zawiera wszystkie niezbędne składniki odżywcze: białko, węglowodany, tłuszcz, błonnik pokarmowy oraz komplet witamin i składników mineralnych. Skoncentrowana forma produktu ułatwia podawanie i nie obciąża dodatkowo organizmu chorego. Białko obecne w produkcie to najwyższej jakości koncentrat białka serwatkowego (WPC) o wartości biologicznej BV 104.

Przykładowy jadłospis dla osoby z cukrzycą i raną w obrębie stopy

Dobrym rozwiązaniem są posiłki o niewielkiej objętości, ale wysokiej wartości odżywczej – np. kremowe zupy, koktajle czy jogurty wzbogacone białkiem. Poniżej znajduje się przykładowy plan dnia, który zawsze powinien być dostosowany przez dietetyka lub lekarza:

Śniadanie (7:30)

• Owsianka na mleku z jogurtem skyr,  borówkami i orzechami włoskimi.

II śniadanie (10:30)

• 1 porcja RecoDIAB o smaku waniliowym (200 ml)

Obiad (13:30)

• Pierś z indyka pieczona z warzywami
• Kasza pęczak
• Surówka z kapusty pekińskiej z olejem lnianym

Podwieczorek (16:00)

• Jogurt naturalny z jabłkiem i pestkami dyni
• Recomed SKIN

Kolacja (19:00)

• Sałatka z tuńczykiem, jajkiem i awokado oraz pomidorem + chleb graham.

Przekąska wieczorna (21:00)

• Kanapka z chleba graham z twarogiem i rzodkiewkami.